Zofia Gostkowska, późniejsza żona Jędrzeja Moraczewskiego, urodziła się w 1873r. w Czerniewicach na Bukownie. W 1893r. ukończyła we Lwowie szkołę średnią zdając maturę. Ukończyła seminarium nauczycielskie, a po egzaminie kwalifikacyjnym dla szkół ludowych została nauczycielką szkół powszechnych.

Jędrzej Moraczewski urodził się w 1870r. w Trzemesznie na terenie Wielkopolski. Wywodził się z rodziny o bogatych tradycjach szlacheckich. Jego przodkowie to w większości uczestnicy walk narodowo-wyzwoleńczych, od potopu szwedzkiego, poprzez legiony Henryka Dąbrowskiego, do Powstań Listopadowego i Styczniowego. Rodzinna atmosfera powstańcza współistniała z ideami demokratycznymi i republikańskimi. Wykształcenie średnie i wyższe uzyskał we Lwowie. Tam też w 1891r. poznał swoją przyszłą żonę, Zofię Gostkowską. Pobrali się w 1896r. W latach 1907-1918 był posłem do Rady Państwa Parlamentu Austro-Węgier z ramienia Galicyjskiej (później Polskiej) Partii Socjaldemokratycznej. 16 listopada 1918r. Moraczewski stanął na czele pierwszego rządu niepodległej Polski, II Rzeczypospolitej. Chociaż ten gabinet utrzymał się przez okres tylko dwóch miesięcy, "dzięki niemu właśnie Polska rodziła się demokratyczna, a jej obywatele uzyskali szeroki wachlarz swobód politycznych i obywatelskich (wolność słowa, druku i zgromadzeń), mimo wrzącej rewolucji u wschodnich i zachodnich sąsiadów kraju. Jego rząd nie dopuścił ani prawicy, ani rewolucyjnej lewicy do przejęcia władzy nie tylko u zarania II RP, lecz i w najbliższej przyszłości" ^1/. W latach 1919-1925 Moraczewski był członkiem Rady Naczelnej i Centralnego Komitetu Robotniczego PPS, z tym że został z niej wykluczony w 1927r. i rok później został współzałożycielem PPS - dawnej Frakcji Rewolucyjnej, popierającej przewrót majowy. W latach 1919-1927 był posłem na sejm, a w latach 1921-1925 pełnił z przerwami funkcję ministra robót publicznych. W 1931r. założył prosanacyjny Związek Związków Zawodowych (ZZZ), któremu prezesował do 1939r.

Zofia Moraczewska również prowadziła życie publiczne biorąc udział w pracach Ligii Polskich Kobiet. Jako posłanka na Sejm II RP w latach 1919-1922 (z ramienia PPS) i 1930-1935 (z ramienia BBWR), brała czynny udział w komisjach: Spraw Zagranicznych, Zdrowia Publicznego (sekretarz), Ochrony Pracy, Opieki Społecznej i Inwalidztwa, oraz Emigracyjnej.

W latach 1920-1944 państwo Moraczewscy mieszkali w Sulejówku we dworku "Siedziba" (wzniesionym w 1911r.). Dom ów, przy ul. 11-listopada, wpisany do rejestru zabytków, na szczęście zachował się do dziś.

Rodzina Zofii i Jędrzeja Moraczewskich była dotknięta, niestety, nie jednym dramatem. Ich pierwszy syn, Tadeusz, zmarł w niemowlęctwie. Drugi syn, Kazimierz, zginął w 1920r. w czasie wojny polsko-bolszewickiej pod Nowogrodem. Trzeci syn, Adam, zginął w 1942r. w Auschwitz, a ich córka Wanda w tym samym roku na Pawiaku. Jędrzej Moraczewski i jego żona Zofia to "idealny przykład ludzi z pokolenia, które walczyło o niepodległość Polski, sprawowało rządy w II RP i wraz z ostatecznym końcem tej koncepcji zeszło do grobu" ^1/.

Jędrzej Moraczewski zginął w Sulejówku 1944r. w dniu wkroczenia Armii Czerwonej. "Nie doczekał wolności, która tylko w niewielkim stopniu sprawiłaby mu radość" ^1/. Zofia Moraczewska zmarła w 1958r., również w Sulejówku. Obydwoje są pochowani na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

motto Jędrzeja Moraczewskiego:
"Chociaż nie skończysz ciągle rób,
Ciebie - nie dzieło - porwie grób,
Choć tu dla czynów krótko nas:
Czas wszystko skończy, bo ma czas."

opracowano na podstawie:

• ^1/Janusz Gołota "Jędrzej Moraczewski. Pierwszy premier II Rzeczypospolitej".
• www.wikipedia.pl
• www.interia.pl